Paratoner Sistemleri

Paratonerin İcadı

Gönderen paratoner Gir Genel - 15 Haz, 2008

Leiden sisesiXVIII. yuzyilin en gozde buluslarindan biri, Leiden sisesidir. Alman E.G. von Kleist ile Leiden (Hollanda'da bir kent) universitesi matematik profesorlerinden Pieter van Musschenbroek'in 1745 ve 1746'da birbirlerinden bagimsiz olarak bulduklari bu aygit, icine metal bir cubuk batirilmis su dolu bir cam siseden olusuyordu. Cam sisenin izolator rolu gordugu tarihteki bu ilk kondansator, elektrigi depolanarak cesitli deneylerde bir kaynak olarak kullanilabilmesine olanak sagliyordu.
Leiden sisesinin bulunmasinin ardindan elektrigin iletimine iliskin deneyler artti. Fransa'da yapilan bir deneyde Leiden sisesindeki elektrik 4 km. uzakliga iletildi. ote yandan elektrigin iletilebilir olmasi, onun hizinin ne oldugunun merak edilmesine yol acti. Fransa'da ve İngiltere'de elektrigin hzini olcme deneyleri yapildi. Bu deneylerin sonucunda elektrigin ayni anda kilometrelerce oteye ulastigi dusuncesinden oteye gidilemedi.

paratonerin icadı benjamin franklinElektrik yuklerinin arti ve eksi olarak belirlenip adlandirilmasini saglayan Benjamin Franklin (1706 - 1790)'dir. Franklin, yaptigi cesitli deneylerin sonucunda elektrigin belirli ortamlarda fazla veya eksik olculerde bulunabilen bir sivi oldugu gorusune vardi. Her ikisinde de elektrik eksikligi ya da fazlaligi bulunan cisimlerin birbirini ittigini, birinde eksiklik digerinde fazlalik olan cisimlerin ise birbirlerini cektigini ileri surdu. Fazlaligi arti elektrik, eksikligi ise eksi elektrik olarak adlandirdi.

Leiden sisesiyle ilgili deneyleri de surduren Franklin, Leiden sisesinden bosalan elektrigin olusturdugu catirtilar ve kivilcimlar ile firtinali havalardaki gok gurultusu ve simsek arasinda bir iliski olmasi gerektigini dusundu ve 1752'de, firtinali bir havada ucurdugu bir ucurtma ile bir Leiden sisesini yuklemeyi basardi. Franklin'in bu deneyden pratik yararlar elde etme yonundeki girisimleri paratonerin bulunmasina giden yolu acti. Bu nedenle, yildirima karsi bir korunma araci olarak kullanilan ve topraga bagli bir metal cubuktan ibaret olan paratonerin gercek yaraticisi Franklin'dir. 1782 yilinda Amerika'nin Philadelphia kentinde paratoner kullanan konut sayisi 400'u geciyordu.


«Önceki   1 2 3 4 5 6 7 8 9  Sonraki»